De knop om
Posted under: 
Hoe leg ik dít aan mijn vriendinnen uit?”, dacht Esther Linssen na haar eerste afspraak met provocatief coach Eric Hendriks. “Wat móet ik met die man”, had Ingrid van Valkenburg. Ze waren allebei compleet de draad kwijt na een uurtje provoceren. Een therapeut is toch iemand die heel aandachtig luistert, veel knikt en doorvraagt over je jeugd? Nou, deze niet dus. Humor is hier het medicijn. Esther en Ingrid zijn er in een paar gesprekken flink van opgeknapt. Als Esther (37, administratief medewerker bij een levensmiddelenfabriek) nu de fout in gaat en weer eens over zich heen laat walsen, ziet ze coach Eric voor zich. Zoals die als een kip-zonder-kop tijdens een van hun gesprekken door de kamer waggelde en nadeed wat er gebeurt als ze niet durft te zeggen wat zij denkt. Dan moet ze in zichzelf lachen en beseft: ‘Oké, dat kan dus ook anders. Nu meteen.’
Esther kwam bij provocatief coach Eric Hendriks uit Nijmegen terecht omdat ze zichzelf continu aanpaste aan anderen. Ze sliep slecht, ook omdat haar zoontje maandenlang vrijwel iedere nacht angstig door het huis spookte. Het contact met haar familie liep niet lekker en ze voelde zich altijd anders dan haar zussen. Maar nu, vijf gesprekken later staat Esther een stuk steviger in haar schoenen, relativeert zichzelf, komt meer voor zichzelf op en is sterk gemotiveerd om niemand meer over haar heen te laten lopen. En haar zoontje blijft lekker in zijn eigen bed.
KNOP OM
“Ik kon geen ‘nee’ zeggen”, vertelt Esther. “Ik wilde koste wat kost iedereen te vriend houden. En heel frustrerend, ik zag datzelfde gedrag ook terug bij mijn dochter. Zet de knop om, zeiden mijn vriendinnen. Maar zie die juiste knop maar eens te vinden, dat is makkelijker gezegd dan gedaan.” Via, via belandde ze bij coach Eric, had een gesprek met hem en dacht ‘wat is dit in hemelsnaam?’ “We hebben vooral veel zitten lachen de eerste twee keer. Ik kon heel moeilijk aan mijn vriendinnen uitleggen wat er nu gebeurd was. We hadden de grootste lol, maar wat het me deed, wist ik niet. Bij een therapie denk je toch aan zwaar, en aan helpen en aan ernstig praten. Dit ging tegen al mijn verwachtingen in.”
LEKKER UITVERGROTEN
Het maakt het voor de therapeut ook een stuk leuker. De provocatieve coach heeft allerlei pijlen op zijn boog: hij prikkelt, overdrijft, vergroot zaken uit, speelt de getergde coach (‘denk je dat ik hier voor mijn lol zit’), begint ineens ongegeneerd over zichzelf te vertellen, geeft zijn cliënt een bijnaam, eist dat die cliënt nu toch echt eens met een amusant probleem komt, gaat hem uitgebreid nadoen, zegt dat de huidige toestand toch heel veel voordelen heeft, en bedenkt absurde oplossingen. Esther: “Je moet je zwakke kanten delegeren, stelde Eric op een gegeven moment voor. Huur iemand in die wel durft te zeggen wat ze denkt. Hoe vaak heb je dat getwijfel? Ik wil financieel even voor je uitzoeken of je iemand voor vast moet aannemen of het via een oproepcontract kunt regelen. Tien keer per dag? Dan wordt het iemand voor vast, die tussendoor wat huishoudelijke klussen doet. Goed, opgelost. Nog andere problemen?”
Esther vond het in het begin knap lastig. Was Eric nu serieus of niet? “Dan begon hij een heel serieus verhaal waar op een gegeven moment dan weer zo’n compleet maf idee op volgde waar we enorm om moesten lachen. Het brengt je volledig aan het wankelen. Daardoor is de impact groot. Eric heeft me een keer op zijn stoel gezet en speelde mij na, gedwee, beetje in elkaar gedoken, ja-knikkend. ‘Wil je daadwerkelijk veranderen of wil je zo verder’, zei hij. Heel confronterend.”
MOEDER TERESA
Ook Ingrid (34) wist niet wat haar overkwam de eerste keer. “Zo’n raar gesprek had ik nog nooit gehad. Eric prikte overal dwars doorheen. ‘Hoe voel je je’, zei hij halverwege het gesprek. ‘Goed hoor’, zei ik braaf zoals altijd. Terwijl ik barstende koppijn had en bijna over mijn nek ging van ellende.”Ingrid heeft een zoon en wilde een tweede kind, maar na jaren hormonen slikken en proberen, gaf ze die wens een tijdje geleden definitief op. Ze had het nog niet goed verwerkt, ze nam nooit tijd voor zichzelf, iedereen kwam onaangekondigd haar huis binnenvallen, de relatie met haar man liep niet lekker en ze had het gevoel dat ze altijd alles alleen moest opknappen. ‘Eigenlijk had mijn man hier moeten zitten’, was het eerste dat ze tegen Eric zei. ‘Nou, dan bellen we hem toch even’, kreeg ze meteen als reactie. ‘En dat zorgen voor alles en iedereen is toch een prachtige levensopdracht. Je bent een soort moeder Teresa. Het is gewoon je lot. Als je het in dit leven niet doet, krijg je het in een volgend leven voor je kiezen.’ En hij viel letterlijk voor haar op zijn knieën om die dienende houding te benadrukken. Ingrid zou nooit, nooit meer teruggaan naar Eric, besloot ze toen ze weer buiten stond. Maar wat hij zei maakte toch indruk. “Ik heb niet lang daarna een keer de knip op de voordeur gedaan en mijn ‘koffiehuis’ gesloten. Ik ga niet naar beneden als er iemand aanbelt, dacht ik. Als Eric me nu kon zien, zou ie trots op me zijn. Dat nederige gekniel van hem staat nog stééds op mijn netvlies.”
MANNEN ZIJN HONDEN
Het kwam toch tot een tweede gesprek. Wat wil je nu eigenlijk van me? Hoe moet ik reageren, vroeg Ingrid aan Eric. Je hoeft nergens aan te voldoen, hier is niets goed of fout, ik heb geen verwachtingen, ik zit hier helemaal voor jou en het zal je goed doen, antwoordde hij. “Zijn aanpak werkt verfrissend. Hij is een vrolijke plaaggeest, had iemand van te voren gezegd. In het begin vond ik hem vooral een plaaggeest, maar ik ging de dingen bekijken zoals ik ze nog nooit bekeken had. ‘Mijn man luistert niet’, klaagde ik. ‘Pak je het dan wel goed aan?’, zei Eric. ‘Mannen zijn net honden. Ik ben er zelf één en geloof me, je moet ons africhten, compleet met beloning en straf.’ Hij stak zijn wijsvinger op als een dreigende schooljuf.” Het deed Ingrid beseffen dat ze eigenlijk boos was op zichzelf over alles dat ze steeds weer op haar schouders nam. Ze ging het anders aanpakken; haar partner kon ze niet veranderen, haar eigen gedrag wel. “Daar heb je weer zo’n Eric-opmerking”, plaagde haar man haar aanvankelijk. “Ja, goed hè. Ik zorg uitstekend voor mezelf, was mijn antwoord. Er kan nu veel meer, mensen ruimen zelfs hun kopjes op als ze op de koffie zijn geweest.”
TWINKELING
Humor en uitdaging zijn belangrijk om knellende patronen eindelijk eens te doorbreken en mensen anders naar zichzelf te laten kijken, benadrukt coach Eric. Maar in een provocatief gesprek gaat dat altijd samen met een houding van betrokkenheid en waardering. “Mensen moeten voelen dat ik aan hun kant sta.”
“Het brengt je volledig aan het wankelen. Daardoor is de impact groot.” Hij is geen zachte heelmeester noch een serieuze wijsgeer. Hij plaagt, irriteert en zegt wat hij denkt. “Maar altijd met een twinkeling in de ogen en een glimlach rond de lippen. Het is plagen met veel betrokkenheid. Mensen gaan uiteindelijk altijd een reactie vertonen. Ze beginnen automatisch te protesteren van ‘ik ben niet zo hopeloos als je zegt’, en dat verzet maakt ze sterker.”
NUL KOMMA NUL
Bij Esther kwam er zo’n breekpunt tijdens het derde gesprek. Toen ze daar uit kwam, was ze heel erg kwaad op Eric, en op wat hij allemaal wel niet had durven zeggen tegen haar. “En boos op mezelf, omdat ik daar voor de zoveelste keer in mijn leven ja en amen zat te zeggen. Ik liet me alles zeggen, bijvoorbeeld dat ik ’s nachts blijkbaar geen goede moeder was als mijn zoontje bang rondspookte. Ik zat daar met een big smile. Waarom had ik geen ‘stop’ gezegd? Ik voelde me een nul komma nul toen ik buiten stond.” Heel goed, nu doet het coachen echt wat met je, zei Eric de vierde keer. Alleen maar wat lol maken, is ook niet de bedoeling. Esther: “Het was niet altijd leuk. Maar de coach lachte me nooit uit, het was niet spottend bedoeld, hij nam me heel serieus, en zijn reactie was niet kwetsend of pijnlijk. Puur uitdagen is het.”
GEBROKEN NACHTEN
Met Esthers zoontje is het ook helemaal goed gekomen. “Mijn zoon was maanden onrustig en bang ’s nachts. Hij durfde niet naar boven, kwam aan ons bed, en we werden gek en doodmoe van de gebroken nachten. Niet aanstellen, er is niets, ga terug naar je bed, zeiden we. Hij mag dus niet bang zijn als het jou niet uitkomt, zei Eric. Dus je bent je een goede moeder behalve tussen twaalf uur ’s nachts en zeven uur ’s morgens als je wilt slapen? Stel je open voor zijn angsten, leg een matras naast jullie bed. Na een paar weken was het helemaal over.” Haar vriendinnen zeggen dat Esther nu heel anders in het leven staat vergeleken met een half jaar geleden en bellen háár nu om advies. De provocatieve aanpak werkt snel en goed, al moet er wel een klik zijn met de coach zijn, vindt Esther. “En je moet iets met humor hebben. Een heel gevoelig iemand kan een grap of opmerking misschien te confronterend vinden.“ Je moet bereid zijn op een andere manier naar jezelf te kijken, vult Ingrid aan. “Iemand die niet in de gaten heeft dat de coach hem plaagt en het in wezen goed meent, kan beter een andere therapie kiezen”, zegt Eric.
NEDERIGE ROL
De vijf gesprekken waren bij zowel Ingrid als Esther voldoende om een ommekeer op gang te brengen. Eric denkt dat een paar dingen heel sterk gewerkt hebben. “Ik ben van begin tot het eind met veel humor en theater doorgegaan met zeggen dat ze vooral níet voor zichzelf op moesten komen. Blijf je nederige rol spelen, let erop dat je niet assertief wordt, want daar zit niemand op te wachten. Hoe meer ik dat herhaalde, hoe sterker zij tegengas gaven en riepen dat ze het wel anders gingen doen. Zij doorbraken hun oude patronen. Dat deden ze helemaal zelf. Wat dat betreft was ik vooral een hindernis die ze moesten nemen. De rare, absurde dingen die ik deed, vergeten ze nooit meer.”
LOSWOELEN
Ingrid staat nu helemaal achter haar besluit om de medische behandelingen voor een tweede zwangerschap te stoppen. Ze bouwt aan een eigen praktijk als Reikitherapeute en dat had ze een paar maanden geleden niet durven dromen. Haar relatie is sterk verbeterd en dat geldt ook voor Esther. Niet dat alle problemen opgeruimd zijn. “Een wat starre collega op mijn werk staat erop altijd in een bepaalde stoel te zitten en met een bepaalde pen te schrijven. Durf daar eens aan te komen. Ik laat haar maar. Sommige situaties en personen veranderen niet, maar ik sta er anders in. Vastzittende patronen zijn losgewoeld. Die andere manier van kijken en reageren wordt alleen nog maar sterker, omdat ik me nu veel lekkerder voel.“
De namen van Esther en Nicole zijn op verzoek van de betrokkenen gefingeerd.